Fundusz Odbudowy
Rządowy projekt ustawy o ratyfikacji decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylającej decyzję 2014/335/UE, Euratom.
4 maja podczas nadzwyczajnego posiedzenia Sejmu posłowie zajęli się projektem ustawy w sprawie ratyfikacji decyzji umożliwiającej uruchomienie unijnego Funduszu Odbudowy. Jest to dodatkowa pula środków na odbudowę europejskiej gospodarki po pandemii. Składa się na niego 390 mld euro przeznaczonych na dotację oraz 360 mld euro przeznaczone na pożyczki dla państw członkowskich. Polska ma być jednym z największych beneficjentów – otrzymać może 23 mld euro w dotacjach i 34 mld euro pożyczek.
Aby tzw. nowy Plan Marshalla mógł zostać uruchomiony, wszystkie państwa unijne muszą zdecydować o zwiększeniu zasobów własnych UE, ponieważ to przez nowe podatki i opłaty będzie możliwa spłata zaciągniętych kredytów (np. poprzez wprowadzenie opłaty od plastiku czy transakcji finansowych). Gdyby którekolwiek z państw członkowskich wyłamało się i nie ratyfikowało Funduszu, zablokowany mógłby zostać cały budżet.
Poza tym, aby otrzymać pieniądze z tego Funduszu, każde państwo musi uchwalić Krajowy Plan Odbudowy, w którym przedstawi plan na zagospodarowanie pozyskanych środków. Polski KPO jest przygotowywany przez rząd krajowy, jednak był poddany konsultacjom m.in. z samorządowcami i przedsiębiorcami.  Polska przesłała go już do Komisji Europejskiej, a ta może go teraz zaakceptować lub odrzucić.
Zgodnie z blisko pięciusetstronicowym Krajowym Planem Odbudowy, pieniądze będą inwestowane w pięciu obszarach:
  • odporność i konkurencyjność gospodarki zapewnienie odporności gospodarki na kryzysy, wzrost produktywności oraz tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, m.in. poprzez:
  1. wydłużenie wieku emerytalnego,
  1. poprawienie warunków w sektorze rolnym,
  1. robotyzacje i innowacje w przedsiębiorstwach,
  1. inwestycje w rozbudowę potencjału badawczego,
  1. wsparcie rozwoju nowoczesnego kształcenia zawodowego i szkolnictwa wyższego,
  1. poprawienie sytuacji rodziców na rynku pracy poprzez dofinansowania miejsc opieki nad dziećmi.
  • zielona energia i zmniejszenie energochłonności ograniczenie negatywnego oddziaływania gospodarki na środowisko przy jednoczesnym zapewnieniu konkurencyjności i bezpieczeństwa energetycznego oraz ekologicznego kraju, m.in. poprzez:
  1. wymianę źródeł ciepła,
  1. rozwój technologii wodorowych,
  1. utworzenie Funduszu Zielonej Transformacji Miast.
  • transformacja cyfrowa – wzmocnienie przemian cyfrowych w sektorze publicznym, społeczeństwie i gospodarce, m.in. poprzez:
  1. poprawę dostępu do szybkiego internetu, również na obszarach obecnie wykluczonych,
  1. rozwój e-usług w sektorze publicznym,
  1. rozwój nowoczesnych szkół korzystających z rozwiązań IT,
  1. wzrost bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni.
  • dostępność i jakość ochrony zdrowia – zwiększenie jakości i zapewnienie lepszego dostępu do usług zdrowotnych oraz wzmocnienie możliwości szybkiego reagowania systemu ochrony zdrowia na zagrożenia epidemiczne, m.in. poprzez:
  1. zwiększenie wykorzystania nowoczesnych technologii i rozwój e-zdrowia,
  1. zakup i dystrybucję szczepionek przeciw Covid-19,
  1. wsparcie rozwoju potencjału uczelni kształcących na kierunkach medycznych,
  1. rozwój ośrodków prowadzących badania kliniczne.
  • zielona i inteligentna mobilnośćrozwój zrównoważonego, bezpiecznego i odpornego systemu transportowego zapewniającego odpowiednią obsługę potrzeb gospodarki i społeczeństwa, m.in. poprzez:
  1. inwestycje w transport zbiorowy, linie kolejowe, cyfryzację transportu,
  1. budowę obwodnic miejskich, przebudowę skrzyżowań i przejazdów drogowo- kolejowych.
Ratyfikacja ustawy budziła wiele emocji i sprzecznych głosów wśród posłów i posłanek. Premier Mateusz Morawiecki podkreślał, iż jest to jedna z najważniejszych decyzji na najbliższe dziesięć, dwadzieścia lat, więc nie ma tu miejsca na kłótnie i małostkowe kalkulacje polityczne, ponieważ najważniejszy jest interes Polski. Morawiecki podziękował też posłom Lewicy i PSL, którzy wnieśli swoje sugestie i postulaty do KPO. Co ciekawe, Solidarna Polska na czele ze Zbigniewem Ziobro zdecydowała się nie poprzeć tego projektu – minister nie został jednak dopuszczony do głosu podczas posiedzenia. Po nim nazwał jednak bezzwrotną dotację (Fundusz) „nowomową unijną i grą słów, która służy mydleniu oczu”, ponieważ będzie ona zwrotna przez nowe opłaty i podatki, dlatego jest on przeciwny.
Przewodniczący Platformy Obywatelskiej Borys Budka wypowiadał się w negatywnym tonie. Jest on przeciwnikiem ratyfikacji tej decyzji już teraz. Zarzuca, iż dzieje się to zbyt szybko. Oskarżył on posłów i posłanki Lewicy o „pozostawienie ludzi, którzy walczą o wartości oraz prowadzenie zakulisowych rozgrywek”. Zaapelował o powrót na „dobrą stronę opozycyjną”.
Natomiast poseł Lewicy Adrian Zandberg pokreślił, że ten Fundusz to wielkie publiczne inwestycje, które ratują miejsca pracy, pomogą stawiać kolejne oczyszczalnie ścieków, farmy wiatrowe, panele fotowoltaiczne, mieszkania dla młodych, finansują badania naukowe czy pozwolą na kształcenie lekarzy i nowoczesną gospodarkę. Podkreślił, że z tej szansy nie możemy zrezygnować, bo „Zachód po raz kolejny nam ucieknie”.
Prezes PSL Władysław Kosiniak- Kamysz podkreślał, że „dzisiaj nie zagłosujemy razem z kimś, dzisiaj nie zagłosujemy za rządem, ale za środkami dla Polski, za środkami dla poszkodowanych, za samorządnością – za silną Polską w Europie”.
Dodatkowe linki i materiały
https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1123
https://www.gov.pl/web/planodbudowy