Reaktywacja Akademii Zamojskiej
Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży o poselskim projekcie ustawy o utworzeniu Akademii Zamojskiej (druki nr 1101 i 1147).
Z dniem 1 września 2021 r. powstanie w Zamościu uczelnia publiczna. Zostanie ona utworzona z Uczelni Państwowej im. Szymona Szymonowica w Zamościu i będzie miała na celu przygotowywać „elity państwowe i narodowe do pracy wokół dobra wspólnego Polski”. Jest to projekt mający na celu reaktywację Akademii o tym samym imieniu, założonej w 1595 r. przez Jana Zamoyskiego i zlikwidowanej w 1784 r. przez rząd austriacki. Pomysłodawcą projektu jest poseł PiS Sławomir Zawiślak, który uzyskał poparcie wicepremiera Jacka Sasina oraz ministra edukacji i nauki Przemysława Czarnka.
Najważniejsze założenia ustawy:
  • Akademia zostanie utworzona z Uczelni Państwowej im. Szymona Szymonowica,
  • nadzór nad Akademią sprawować będzie minister do spraw szkolnictwa wyższego i nauki,
  • nowego rektora powołuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki,
  • do 31 grudnia 2025 r. Akademia będzie miała dostosować się do wymogów określonych w art. 16 ust. 1 z dnia 20 lipca 2018 r. Oznacza to konieczność uzyskania kategorii naukowej co najmniej B+ w co najmniej dwóch dyscyplinach naukowych.
Podczas pierwszego czytania ustawy, projekt wzbudził pewne kontrowersje wśród posłów i posłanek opozycji. Posłanka KO, Barbara Nowacka, wyraziła swoje obawy stwierdzając, iż „do  standardu dobrego stanowienia prawa jest nam bardzo daleko  (...) dlatego że jest to projekt poselski, pod którym podpisuje się minister.” Posłanka zwróciła również uwagę na fakt, że ustawa „nie spełnia standardów ustawy o szkolnictwie wyższym. Ma negatywną opinię Biura Analiz Sejmowych (...) Polskiej Akademii Nauk, (...) Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego, (...) Konferencji Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych.”
Poseł Lewicy, Marcin Kulasek przypomniał również iż „tradycja Akademii Zamojskiej (...) to najpiękniejsza tradycja polskiego renesansu, polskiego złotego wieku, zasługująca na upamiętnianie i rozwijanie.” Tym samym, poseł odniósł się do uzasadnienia projektu, które w jego odczuciu jest „raczej dalekie od tradycji renesansowego humanizmu, dalekie od wizji Polski otwartej na Europę, prowadzącej dialog z Zachodem. Niepokoi wizja Polski oblężonej twierdzy, zamkniętej na nowoczesne prądy intelektualne.”
Podczas rozpatrywania poprawek zgłoszonych w czasie drugiego czytania, głosowano między innymi nad poprawką zaproponowaną przez Lewicę. Partia ta odniosła się do art. 5 projektu ustawy, nie zgadzając się z zatrudnianiem pracowników Uczelni przez Akademię jedynie przez okres pierwszych trzech miesięcy jej istnienia. Poprawka Lewicy proponowała, aby pracownicy Uczelni zostali na stałe wcieleni jako pracownicy Akademii. Komisja wnioskuje o odrzucenie tej poprawki.
Projekt nie został jeszcze poddany głosowaniu na posiedzeniu Sejmu.
Dodatkowe linki i materiały: